06 APRIL 2011 Nestorkring

Goed bestuur in zorg en welzijn

Regiobijeenkomst van Nestorkring Noord en Oost Nederland in Enschede

Ieder jaar organiseert de Nestorkring een bijeenkomst voor de nestoren. Het ene jaar is dat een grote landelijke bijeenkomst, het volgende jaar een meer kleinschalige, regionale bijeenkomst. Dit jaar werden de nestoren van de regio Noord en Oost Nederland uitgenodigd in Enschede. Op het programma stonden presentaties over actuele thema’s en een rondleiding door de wijk Roombeek. Voor de nestoren is dit een mooie gelegenheid om elkaar eens wat langer te spreken en ervaringen uit te wisselen.

Woensdag, 23 maart 2011. In kleine groepjes druppelen de nestoren binnen in Prismare, een multifunctioneel centrum in het hart van de wijk Roombeek in Enschede. In het zaaltje komt de geur van verse koffie hen al tegemoet. Bij de koffie wordt een Twentse delicatesse geserveerd: krentewegge. Rie Leene, de regionale bemiddelaar, treedt als gastvrouw op. Alle nestoren uit de regio zijn aanwezig, zes in getal. Daarnaast zijn bestuursleden, andere bemiddelaars en uiteraard de gastsprekers naar de regiobijeenkomst gekomen.

Welkom

“De Nestorkring staat voor kwaliteit”, benadrukt Rie Leene in haar welkomstwoord. “We zijn voortdurend bezig om die kwaliteit te verbeteren. Bijvoorbeeld door de introductie van functioneringsgesprekken. Vorig jaar zijn we begonnen met het voeren van functioneringsgesprekken met de nieuwe nestoren. Op vrijwillige basis kunnen ook de zittende nestoren zich hiervoor aanmelden. Een aantal hebben dat inmiddels gedaan. Zo houden we de vinger aan de pols. Uit deze gesprekken komen ook bruikbare suggesties voor het bestuur van de Nestorkring. Met die verbeterpunten kunnen wij ons voordeel doen.”

Good Governance

Het ochtendprogramma staat in het teken van ‘Good Governance’. Ondernemen op een verantwoorde manier is iets dat ieder bestuur en elke raad van commissarissen aangaat. Zeker in sectoren die worden betaald uit maatschappelijke middelen, zoals de zorg en welzijnssector. Na de ondergang van het Amerikaanse energiebedrijf Enron zijn wereldwijd de regels aangescherpt en is er heldere wetgeving over corporate governance gekomen. Nederland kent eigen voorbeelden van onbehoorlijk bestuur: denk aan de bouwfraude-affaire, de Ahold-crisis en de opknapbeurt van 200 miljoen voor het schip de SS Rotterdam, eigendom van woningcorporatie Woonbron.

Verantwoordelijkheid en risicobeheersing

“Wat is dat eigenlijk, goed bestuur? Aan welke criteria moet je voldoen? En hoe realiseer je dit in de complexe omgeving van een zorg- of welzijnsinstelling, waar tal van tegenstrijdige belangen een rol spelen?” In een workshopachtige setting bespreekt Bert Kwadijk, algemeen bestuurder van de Zorggroep Sint Maarten, vanuit zijn eigen praktijksituatie wat er nodig is voor good governance. Hij schetst het spanningsveld waarin hij moet opereren en de dilemma’s die hij zoal tegenkomt.

“De Zorggroep Sint Maarten richt zich op ouderenzorg. Er zijn 16 locaties verspreid over noordoost Twente. Wij hebben te maken met diverse stakeholders: ouderen, familie, medewerkers, subsidieverstrekkers, toezichthouders. Ieder heeft zijn eigen perspectief. Als bestuurder moet je daar goed mee kunnen omgaan.”

Meedoen, vinger aan de pols

Essentiële ingrediënten van good governance zijn: integriteit, open communicatie, transparantie en participatie. Voor Kwadijk is participatie erg belangrijk. Hij zelf en bestuursleden van de zorggroep gaan regelmatig op bezoek bij de instellingen, doen mee aan activiteiten en praten met de ouderen. “Lid zijn van de Raad van toezicht was vroeger een eenvoudig bijbaantje. Inmiddels is er een code voor goed bestuur in de zorg – opgesteld door de Commissie Meurs - en bestaan er duidelijke profielen waaraan bestuurders moeten voldoen. Er worden nu hogere eisen gesteld aan bestuurders en toezichthouders. Je hebt een duidelijke verantwoordelijkheid en wordt er – terecht – op aangesproken als de directie er een puinhoop van maakt.”

Na de presentatie ontspint zich een discussie over de rol van bestuurders bij goed en controleerbaar bestuur in zorg en welzijn. Uit reacties blijkt dat veel nestoren een duidelijke visie hebben op ‘behoorlijk bestuur’ en ook weten dat het soms goed fout kan gaan. Zij treden op als coach of adviseur bij onder meer welzijnsorganisaties. Hierbij speelt dit thema regelmatig een rol.

Korte break

Het is inmiddels half een: tijd voor een pauze. Het gezelschap begeeft zich naar het café van Prismare, waar een uitgebreide lunch klaar staat met soep en broodjes. Na een ochtend ingespannen luisteren, meedenken en mee discussiëren, laten de nestoren zich de maaltijd goed smaken. Tijdens de lunchpauze is erg genoeg tijd om nader kennis te maken met nieuwe nestoren, bestuursleden en gasten van andere organisaties. Er wordt nagepraat over het thema van de ochtend en allerhande Nestorkring-zaken passeren de revue.

Roombeek na de vuurwerkramp

De locatie, midden in Roombeek, is niet toevallig gekozen. Het middagprogramma gaat over het heden en verleden van deze bijzondere wijk. Op deze zonovergoten woensdag in maart laat Roombeek zich van haar beste kant zien. De wijk oogt nieuw, kleurig en levendig. Er is veel groen en de straten en pleinen zien er netjes uit. Het is bijna niet voor te stellen dat het juist déze wijk is die zo zwaar getroffen werd door de vuurwerkramp. Op 13 mei 2000 ontplofte hier een opslagruimte van de vuurwerkfabriek S.E. Fireworks. Daarbij werden 200 huizen compleet vernield. Er waren 23 doden en bijna duizend gewonden. De beelden van het rampgebied destijds staan een ieder in het geheugen gegrift.

Na de vuurwerkramp moest niet alleen de wijk opnieuw worden opgebouwd, ook het vertrouwen van de bevolking in de overheid had een flinke deuk opgelopen. Dit vergde een speciale aanpak. ‘Sociale wederopbouw’, noemt Hennie Maartens dit. Als manager Wijkontwikkeling van de gemeente Enschede was hij nauw betrokken bij de wederopbouw. Hij vertelt met een grote betrokkenheid over de aanpak, barrières en successen van het Projectbureau Wederopbouw Roombeek. “Onze missie was de wond in de stad te helen. We wilden dat het stadsleven beter dan ooit weer zijn loop kon nemen. Dan weet je: dit gaat om meer dan stenen stapelen. Het begint met heel goed luisteren naar de mensen.”

Samen met de bewoners

Participatie was het sleutelwoord tijdens de wederopbouw. Gezamenlijk vonden de inwoners van Enschede nieuwe toekomstkansen voor hun stad. “We hebben een groot aantal sessies gehad rondom een maquette van de wijk zoals die er vóór de vuurwerkramp uitzag. Daar hoorden we hoe de mensen hun vaste ontmoetingsplekken misten: de koffiehoek in de supermarkt, de afhaalchinees waar je altijd vrienden tegenkwam. Die plekken wilden zij graag terug hebben.” Ook de kinderen hadden inbreng. Met Lego bouwden ze op school aan hun ideale wijk. Compleet met brandweerkazerne, ponyboerderij en politiebureau. En verrassend: een hoge toren. De kinderen gaven Roombeek een landmark.

“Op basis van de input van bewoners maakten we het stedenbouwkundig plan. Dat ging niet, zoals gewoonlijk, naar de gemeenteraad, maar werd ter goedkeuring voorgelegd aan de bewoners. Roombeek moest echt weer hún wijk worden.”

Ook wat de woningen betreft konden bewoners hun stem laten horen. “Mensen konden kiezen uit de ontwerpen van drie architecten. Verrassend was dat de bewoners niet kozen voor een modern en eigentijds ontwerp. Ze wilden het oude weer terug. Alleen werden de huizen ongeveer 50% ruimer.” Door de goede ervaringen staat de aanpak van Enschede inmiddels model voor verschillende projecten in andere delen van Nederland.

Een wandeling door Roombeek

Hoogtepunt van de dag is een rondleiding door de wijk. Het is heerlijk weer voor een wandeling en Hennie Maartens kent de wijk op zijn duimpje. Hij licht er vele interessante details uit en weet boeiend te vertellen over deze wijk, die als een feniks uit de as herrees. Het gezelschap staat stil bij de herdenkingsplaats van de vuurwerkramp, waar nog een stuk van de bunker te zien is. Ook brengen de nestoren een kort bezoek aan het Museum Twentsewelle, dat in het voorjaar van 2008 haar poorten opende. Er is veel te zien over de geschiedenis van Twente, en de interactie tussen mens en natuur. Tot slot volgt een wandeling door het gedeelte met vrije kavels, waar een grote variatie in stijlen en materialen te bewonderen is.

Na ruim een uur keert het gezelschap terug naar Prismare, waar deze dag wordt afgesloten met een borrel. Enkelen reppen zich nu terug naar huis of naar andere afspraken. Anderen hebben de tijd om nog even na te praten, onder het genot van een glas bier of wijn. Ze kijken met plezier terug op deze dag. Nestoren vertellen dat ze de presentaties interessant vonden en dat zij geïnspireerd zijn door de bijeenkomst. Men verheugt zich al op de volgende keer.